sobota, 22 listopada 2014

Przeglądarkowa gra o historii Gdyni

Miło mi zaprosić do zabawy w internetową grę związaną z historią Gdyni - http://gdyniagra.pl/

Ze względu na to, że projekt został dopiero uruchomiony, jestem otwarty na wszelkie sugestie. Szczególnie merytoryczne uwagi odnośnie contentu oraz w zakresie pomysłów na rozwój projektu.

Szczególne podziękowania za inspiracje kieruję do członków grupy facebookowej poświęconej historii naszego miasta.

piątek, 22 sierpnia 2014

Wkroczenie polskiego wojska do Gdyni w 1920 roku

Lakoniczna tylko notatka z gdańskiej prasy na temat wejścia polskiego wojska do Gdyni w 1920 roku:
Gazeta Gdańska nr 41 z 1920 roku z 18 lutego. [źródło: Pomorska Biblioteka Cyfrowa]

niedziela, 17 sierpnia 2014

Ulica Starowiejska na starych fotografiach

Ulicę Starowiejską w Gdyni można z pewnością nazwać najstarszą ulicą miasta. To wzdłuż tej ulicy skupione było osadnictwo na terenie wsi od XIII wieku, zaś same centrum wsi znajdowało się w okolicach dzisiejszego Placu Kaszubskiego.

Poniżej kilka fotek tej ulicy z różnych okresów:
Jeden z najstarszych wizerunków ulicy Starowiejskiej (wtedy nazywanej najzwyczajniej Dorfstrasse) na pocztówce z 1900 roku. Od góry od lewej kolejno szkoła ewangelicka, szkoła katolicka (a także poczta), karczma i widok ogólny. [źródło: Muzeum Miasta Gdyni]
Pierwsza katolicka (polska) szkoła w Gdyni. Zdjęcie z 1920 roku. [źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]
Ostatnie zabudowania dawnego gdyńskiego sołectwa, które zostały rozebrane z latach 30. XX wieku. Budynek znajdował się w miejscu dzisiejszego wjazdu na teren Szpitala Miejskiego od strony ulicy Wójta Radtkego. Zdjęcie z około roku 1920.
Istniejąca do dzisiaj willa przy Starowiejskiej - rok 1932. W głębi budynek szpitala św. Wincentego. [źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]
Rejon dzisiejszego skrzyżowania Starowiejskiej i Mściwoja. W głębi po lewej obecna kamienica przy Starowiejskiej 22.

Prostowanie Starowiejskiej. Na środku istniejąca do dzisiaj kamienica przy Starowiejskiej 22.
Istniejąca do dzisiaj kamienica przy Starowiejskiej 9. Lata 30.
Starowiejska 11, przy skrzyżowaniu z ulicą Zygmunta Augusta. Lata 30.
Ulica Starowiejska koło 1932 roku. Na pierwszym planie po lewej kamienica przy Starowiejskiej 26 (teraz ma trzy piętra więcej). [źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]
Kamienica przy Starowiejskiej 22. Rok 1931. [źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]
Widok na ulicę Starowiejską od Placu Kaszubskiego. Rok 1935. [źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe]
Autocentrala przy skrzyżowaniu Starowiejskiej i 3 Maja.
Fotografie pochodzą z różnych źródeł - część z Muzeum Miasta Gdyni, część z Archiwum Państwowego, kilka także z Narodowego Archiwum Cyfrowego. Trochę fotek pozbierałem na aukcjach pocztówek, kilka na forach (przede wszystkim Wolne Forum Gdańsk), a niktóre z nich pochodzą z różnych zbiorów prywatnych. Niestety do większości z nich nie jestem już w stanie przyporządkować źródła ani pierwotnego, ani wtórnego.

środa, 6 sierpnia 2014

Najstarsza mapa Gdyni

Właściwie to trudno nazwać ten rysunek mapą we współczesnym rozumieniu, ale może stanowić ona pewien pogląd na temat wielkości ówczesnej wsi. Została ona sporządzona w 1731 roku przez klasztor kartuzów, który był w tamtym czasie właścicielem wsi. Na mapie można dopatrzeć się głównej osi wsi, którą stanowiła droga pokrywająca się z dzisiejszą ulicą starowiejską. Droga ta, w pobliżu centrum ówczesnej wsi (zlokalizowanego w okolicach dzisiejszego Placu Kaszubskiego), spotykała się z drogą prowadzącą z osady Świętego Jana (dzisiaj okolice Węzła Franciszki Cegielskiej) do Oksywia. Obie te drogi są zaznaczone na mapie linią przerywaną.
Najstarsza mapka wsi Gdynia z 1731 roku sporządzona przez przeora klasztoru kartuzów. (źródło: Karthaus und sein Kloster 'Marienparadies')
Wyraźna linia na północ od wsi to granica pomiędzy Gdynią a Oksywiem. Była to zarazem granica obszarów znajdujących się w posiadaniu dwóch różnych zakonów - kartuzów i norbertanek z Żukowa. Do tych drugich należało wtedy Oksywie.

piątek, 1 sierpnia 2014

Polscy patrioci na Wzgórzu

Dzisiaj na Węźle Franciszki Cegielskiej kolega zrobił taką oto fotkę upamiętniającą Powstanie Warszawskie. W takich chwilach tym bardziej nie mam wątpliwości, że zryw w 1944 był niepotrzebnym umartwieniem narodu na oczach świata, a teraz jest pożywką dla różnej maści debili, którzy za bohaterstwo poczytują sobie zasmarowanie kawałka kamienia znaczkiem, którego nie są nawet w stanie zrozumieć.

poniedziałek, 21 lipca 2014

Portowa i Chrzanowskiego na starych zdjęciach

Dzięki uprzejmości Pana Stefana Sandacha, publikuję dwie rzadkie fotki starej Gdyni z jego archiwum. Pierwsza z nich do ulica Portowa z charakterystycznym przedwojennym gdyńskim dębem. To zdjęcie jest jakoś tak magiczne, że kilka razu upewniałem się, czy to na pewno Gdynia, a nie tylko miasto podobne do Gdyni. Ale oczywiście nie ulega wątpliwości, że to jednak nasze miasto. W tle zdjęcia widać nawet krzyż na Kamiennej Górze (przed wojną też tam był) oraz sylwetki kilku willi na północno-wschodnim jej zboczu.
Ulica Portowa w latach 30., widok w kierunku Placu Kaszubskiego. [źródło: Stefan Sandach]
Druga fotka to dzisiejsza ulica Chrzanowskiego widziana z wieży Urzędu Morskiego w kierunku ulicy portowej. Trzy budynki w górnym prawym rogu tej fotki znajdują się także na pierwszej fotce (na pierwszym planie).
Ulica Chrzanowskiego w latach 30., widok w kierunku Placu Kaszubskiego. [źródło: Stefan Sandach]

środa, 16 lipca 2014

Gdynia, pamiętnego lutego 1920 roku, w prasie gdańskiej

Luty 1920 roku to okres przejmowania w ślad za postanowieniami Traktatu Wersalskiego obszaru Pomorza Gdańskiego (bez samego Gdańska) przez polskie wojsko i administrację. Jak można się domyślić, był to czas bardzo dynamicznych zmian na tym terenie, naznaczony ogromną niepewnością i napięciami pomiędzy trzema głównymi grupami tu zamieszkującymi - Polakami, Kaszubami i Niemcami.

Postanowiłem więc sobie przejrzeć dostępną w internecie polską prasę z Gdańska (Gazeta Gdańska) z lutego 1920 roku pod kątem wzmianek dotyczących Gdyni. Niestety tylko dwie notatki można powiązać z terenem dzisiejszego naszego miasta. Pierwsza dotyczy wkroczenia polskiego wojska do wsi Gdynia. Druga zaś jest jedynie pośrednio związana z Gdynią, gdyż porusza potrzebę budowy polskiego niezależnego portu morskiego pomiędzy Gdańskiem a Puckiem.

Wkroczenie polskich wojsk do Gdyni w 1920 roku. Notatka prasowa z Gazety Gdańskiej nr 41/1920 z dnia 18 lutego 1920 roku. [źródło: Pomorska Biblioteka Cyfrowa]

wtorek, 15 lipca 2014

Gdyński przedwojenny i powojenny dworzec na starych zdjęciach

Gdynia w swojej historii doczekała się trzech dworców kolejowych. Pierwszy z nich powstał wraz z uruchomieniem w 1894 roku stacji kolejowej przy wsi Gdyni (około 1,5 km od centrów ówczesnej wsi znajdującego się w okolicy dzisiejszego Placu Kaszubskiego). Dotychczas mieszkańcy wsi korzystali ze stacji w Chyloni (otwartej w 1870 roku) lub w Kacku (otwartej w 1872 roku).

Jedno z nielicznych zachowanych zdjęć pierwszego gdyńskiego dworca, który został rozebrany w 1923 roku. [źródło: materiały własne]

poniedziałek, 14 lipca 2014

Grabówek - stara pocztówka z 1940 roku

Obiegowa pocztówka z 1940 roku przedstawiająca Grabówek w okolicy dzisiejszego skrzyżowania z ulicą Mireckiego - widok w kierunku Chyloni. Po prawej, w głębi za drzewami, budynek poczty.

Grabówek 1940 rok - widok w kierunku Chyloni. [źródło: Kösternitz z forum Wolne Forum Gdańsk]
Materiał wygrzebany na jednej z aukcji internetowych przez Kösternitz z forum Wolne Forum Gdańsk.

Kolibki w latach 1963-1965 na kilku starych zdjęciach

Feyg z forum Wolne Forum Gdańsk zdobył w Archiwum Państwowym takie oto magiczne fotki Kolibek, a dokładnie skrzyżowania Alei Zwycięstwa z ulicą Spółdzielczą. Dzisiaj teren ten jest praktycznie nie do poznania, bo poza nastawnią kolejową, wszystko przez ostatnie 40 lat się tu zmieniło:
Kolibki w okolicy skrzyżowania Alei Zwycięstwa z ulicą Spółdzielczą. [źródło: Archiwum Państwowe - dzięki uprzejmości Feyg z Wolnego Forum Gdańsk]

Wzgórze św. Maksymiliana - zdjęcia z lat 60.

Poniżej kolejne fotki wygarnięte przez Feyga z forum Wolne Forum Gdańsk, tym razem z Muzeum Miasta Gdyni. Na nich nieistniejący już krajobraz na terenie dzisiejszego węzła komunikacyjnego Franciszki Cegielskiej na Wzgórzu św. Maksymiliana. Zdjęcia pochodzą z lat 60. XX wieku.
Teren dzisiejszego Węzła Franciszki Cegielskiej - zdjęcia z lat 60. XX wieku. [źródło: Muzeum Miasta Gdyni - dzięki uprzejmości Feyg z Wolnego Forum Gdańsk]

sobota, 12 lipca 2014

Chylonia (Gdynia), Potok Chyloński i Pustkowia Chylońskie (obecnie Pustki Cisowskie) w słowniku geograficznym z XIX wieku

Także o Chyloni, Potoku Chylońskim i Pistkach Cisowskich wspomina “Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, wydanym w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego.

Jak widać z poniższego opisu, ówczesne znaczenie wsi Chylonia było zdecydowanie większe niż wsi Gdynia. Wynikało ono przede wszystkim z posiadania stacji kolejowej, kościoła oraz bezpośredniego położenia na ważnym szlaku komunikacyjnym (Gdańsk-Wejherowo):

Gdynia w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego.

Cisowa (Gdynia) w słowniku geograficznym z XIX wieku

Tak oto o wsi Cisowa (niemieckie nazwy Ziessau, Ciessau), obecnie dzielnicy Gdyni, w “Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, wydanym w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego:

Cisowa w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego.
Źródło: Katalog Polskich Bibliotek Cyfrowych - http://dir.icm.edu.pl/

czwartek, 10 lipca 2014

Przedwojenna Gdynia na fotografiach znalezionych w Bibliotece Narodowej

W cyfrowych zbiorach Biblioteki Narodowej (POLONA) udało mi się znaleźć kilka mniej znanych i bardzo dobrej jakości zdjęć przedwojennej Gdyni. Wszystkie one znajdują się w tzw. domenie publicznej, zatem jest możliwa ich dalsza publikacja.