środa, 5 maja 2010

Gdyńskie kalendarium w dwudziestoleciu międzywojennym

28 listopada 1918 - Józef Piłsudski wydał dekret o utworzeniu Marynarki Wojennej.

28 czerwca 1919 - w Wersalu został podpisany traktat pokojowy regulujący kwestie polityczne w Europie po I Wojnie Światowej. Pomorze Gdańskie wraca do Polski (lecz bez miasta Gdańska i jego najbliższych okolic).

10 lutego 1920 - generał Józef Haller wraz ze Stanisławem Wojciechowskim (ówczesnym ministrem spraw wewnętrznych, przyszłym prezydentem) w rejonie Pucka dokonuje symbolicznych zaślubin Polski z morzem poprzez wrzucenie do wody platynowego pierścienia. Pomorze Gdańskie wraz z ponad 140 kilometrowym odcinek wybrzeża, wraca symbolicznie do Polski.
13 lutego 1920 - Wojsko Polskie wkracza do wsi Gdynia (1. Pułk Ułanów Krechowieckich). Jest hucznie witane przez mieszkańców.

marzec 1920 - Tadeusz Wenda z polecenia Ministerstwa Spraw Wojskowych rozpoczyna poszukiwania dogodnego miejsca do budowy przyszłego polskiego portu wojennego.

12 marca 1920 - w Warszawie powstaje Pierwsze Polskie Towarzystwo Kąpieli Morskich S.A., którego celem jest utworzenie w Gdyni nowoczesnego kąpieliska morskiego.

30 sierpnia 1920 - przyjęto projekt budowy Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków autorstwa inż. Tadeusza Wendy. Inwestycja ta stanowić ma wstęp do przyszłego wielkiego portu.

maj 1921 - powstaje bocznica kolejowa na zapleczu przyszłego portu.

20 listopada 1921 - po zaledwie 9 miesiącach budowy, uruchomiona zostaje linia kolejowa z Gdyni przez Wielki Kack do Kokoszek. Tym samym Gdynia uzyskała niezależne od Gdańska połączenie w resztą kraju.

23 września 1922 - Sejm RP uchwalił ustawę o budowie Portu Handlowego w Gdyni. „Upoważnia się Rząd do poczynienia niezbędnych zarządzeń celem wykonania budowy portu morskiego przy Gdyni na Pomorzu, jako portu użyteczności publicznej."

3 listopada 1922 – powstaje firma „Stocznia w Gdyni”.

29 kwietnia 1923 - otwarcie Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków - pierwszego etapu budowy wielkiego portu. W uroczystości uczestniczy prezydent RP Stanisław Wojciechowski i premier Władysław Sikorski.

29 kwietnia 1923 - w dniu otwarcia portu, wmurowano także kamień węgielny pod budowę nowego dworca kolejowego. Jego budowa zakończyła się w 1926 roku, budynek jednak uległ zniszczeniu podczas II Wojny Światowej.

13 sierpnia 1923 - do portu w Gdyni wpływa pierwszy transatlantyk - SS Kentucky (bandera francuska). Zabiera na swój pokład polskich i niemieckich emigrantów (głównie z Wielkopolski). Statek ten miał początkowo zawinąć do Gdańska, ale strajk tamtejszych pracowników portowych zmusił kapitana do skorzystania z portu gdyńskiego.

3 maja 1924 - po dwóch latach od rozpoczęcia budowy poświęcono i oddano do użytku pierwszy gdyński (pierwszy w ówczesnej wsi Gdyni) kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny przy ulicy Świętojańskiej.

4 lipca 1924 - Konsorcjum Francusko-Polskie przejmuje budowę portu. Pracami nadal kieruje inż. Tadeusz Wenda.

1925 - powstaje pierwszy szpital na terenie dzisiejszej Gdyni - Lecznica Nadmorska.

15 czerwca 1925 - Niemcy zamykają granicę dla polskiego węgla. Konieczność znalezienia nowej drogi wysyłki podstawowego polskiego dobra eksportowego skłania władze do przyspieszenia budowy dużego i nowoczesnego portu w Gdyni. Zarazem powstaje projekt budowy nowoczesnej linii kolejowej ze Śląska do Gdyni (magistrala węglowa), który zostaje zrealizowany z powodzeniem w 1931 roku.

20 listopada 1925 – rząd zatwierdza wstępny plan budowy miasta Gdynia.

30 grudnia 1925 - do wsi Gdynia zostaje przyłączone Oksywie.

1926 - dowództwo floty zostaje przeniesione na Oksywie.

10 lutego 1926 - rozporządzeniem Rady Ministrów gmina wiejska Gdynia z dniem 4 marca 1926r. otrzymywała status miasta.

10 kwietnia 1926 – Augustyn Krauze zostaje mianowany pierwszym burmistrzem Gdyni.

3 maja 1926 - na Wyspach Brytyjskich wybucha półroczny strajk górników, co otwiera przed polskim węglem rynek skandynawski.

8 czerwca 1926 - na stanowisko ministra przemysłu i handlu zostaje powołany inż. Eugeniusz Kwiatkowski, który z budowie portu w Gdyni i gospodarce morskiej nadaje najwyższy priorytet.

20 października 1926 – utworzenie powiatu morskiego z siedzibą władz w Gdyni.

29 grudnia 1926 - powstaje pierwsze polskie (państwowe) przedsiębiorstwo żeglugowe "Żegluga Polska".

1927 - z Pucka do Gdyni zostają przeniesione Warsztaty Portowe Marynarki Wojennej.

2 maja 1927 - Urząd Marynarki Handlowej (od 1928 roku jako Urząd Morski) przenosi swoją siedzibę z Wejherowa do Gdyni.

1928 - założona zostaje Gdyńska Spółdzielnia Mieszkaniowa.

1 stycznia 1928 - w Gdyni powołano Sąd Powiatowy.

1 września 1928 - w budynku przy ul. 10 Lutego 26 rozpoczyna działalność Szkoła Powszechna nr 1 w Gdyni (obecnie Gimnazjum nr 1). Jej pierwszym kierownikiem zostaje Jan Kamrowski.

wrzesień 1928 - w Szkole Powszechnej nr 1 w Gdyni powstaje I Gdyńska Drużyna Harcerzy pod dowództwem harcmistrza Lucjana Cylkowskiego.

3 grudnia 1928 - powstaje Morski Instytut Rybacki.

11 stycznia 1929 – Gdynia została wydzielona z powiatu morskiego jako samodzielny powiat miejski.

1929 - siostry zakonne ze Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo otwierają Szpital św. Wincentego (obecnie szpital miejski im. J. Brudzińskiego) przy Placu Kaszubskim.

1 stycznia 1930 – założono Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne.

11 marca 1930 - Gdynia, za pośrednictwem Polskiego Transatlantyckiego Towarzystwa Okrętowego, uzyskuje bezpośrednie połączenie morskie z Kanadą i Stanami Zjednoczonymi.

29 kwietnia 1930 - do Gdyni przyłączono wieś Chylonia oraz wieś Redłowo.

czerwiec 1930 - z Tczewa do Gdyni zostaje przeniesiona Państwowa Szkoła Morska.

13 lipca 1930 - podniesiono banderę na statku szkolnym Państwowej Szkoły Morskiej "Dar Pomorza".

24 listopada 1930 - dekretem Prezydenta Ignacego Mościckiego w Gdyni zostaje wprowadzony zarząd komisaryczny. Od tej pory najwyższą władzę w mieście sprawuje komisarz wskazany przez rząd centralny. Przez następne 9 lat funkcję tę sprawują kolejno: Bronisław Biały, Zygmunt Zabierzowski, Seweryn Czerwiński, Franciszek Sokół, Lucjan Skupień.

22 maja 1931 - powstaje spółka "Mopol" - pierwsze polskie przedsiębiorstwo połowów dalekomorskich.

1932 - otwarto stadion miejski (obecnie już nieistniejący) przy dzisiejszej ulicy Ejsmonda.

31 lipca 1932 - w Gdyni odbyły się pierwsze w Polsce obchody Święta Morza. Wzięło w nich udział ponad 100 tysięcy osób z całej Polski.

1933 - do miasta Gdyni przyłączono wieś Witomino oraz wieś Obłuże.

10 lutego 1933 - Franciszek Sokół zostaje powołany na stanowisko na Komisarza Rządu w Gdyni. Ma usprawnić zarządzanie miastem , uporządkować finanse i poprawić warunki bytowe mieszkańców. Jego skuteczna pracę przerywa dopiero II Wojna Światowa.

6 grudnia 1933 – oddano do eksploatacji budynek Dworca Morskiego.

grudzień 1933 - port gdyński kończy rok z przeładunkiem o prawie milion ton większym niż sąsiedni port gdański.

1934 - w Gdyni powstaje przedsiębiorstwo Stocznia Jachtowa.

1935 - do miasta Gdyni zostają przyłączone wsie: Cisowa, Orłowo Morskie, Mały Kack oraz część Pogórza. Tym samym powstaje Wielka Gdynia.

1 maja 1935 - w Rumi uruchomiono cywilny port lotniczy, który służył mieszkańcom Gdyni i okolic.

1 września 1935 - rozpoczęła się nauka w nowym budynku Szkoły Powszechnej w Chyloni (budynek dzisiejszej Szkoły Podstawowej przy ul. Morskiej 192).

15 września 1935 - transatlantyk Piłsudski wypływa w swój pierwszy rejs przez Atlantyk.

15 października 1935 - powołano parafię Przemienia Pańskiego w Gdyni Cisowej.

1936 - oddano do użytku Halę Targową oraz gmach nowego Sądu koło dworca kolejowego.

1936 – na Oksywiu rozpoczynają się lekcje w nowym budynku Szkoły Powszechnej przy ul. Dickmana (obecnie w tym budynku mieści się V Liceum Ogólnokształcące).

8 czerwca 1936 - zamieszki w Gdyni pomiędzy policją a strajkującymi robotnikami i protestującymi bezrobotnymi. Jedna osoba zmarła, a wiele zostało rannych.

17 maja 1937 - wielka ulewa nad Gdynią. Rzeka Kacza odnotowuje przepływ 111 metrów sześciennych na sekundę. Zerwanych zostało kilka mostów na rzecze, uszkodzonych wiele budynków i dróg.

28 sierpnia 1938 - w Stoczni Gdyńskiej S.A. rozpoczęto budowę pierwszego polskiego statku pełnomorskiego "Olza". Wybuch wojny jednak nie pozwolił ukończyć budowy.

grudzień 1938 - z rocznym przeładunkiem 9,2 mln ton towarów, port gdyński jest największy w basenie Morza Bałtyckiego.

sierpień 1939 - trwają intensywne prace przygotowujące Gdynię do obrony przed spodziewaną agresją hitlerowską.

31 sierpnia 1939 - ukończono budowę nowej szkoły w Cisowej (obecnie budynek "F" dzisiejszego Zespoły Szkół nr 9), jednak z powodu wybuchu wojny, rok szkolny się nie rozpoczął.

Autor: Paweł Różyński

Bibliografia:
Sokołowska M.: Encyklopedia Gdyni. Gdynia 2006.
Roczniki Gdyńskie
Mikołajczyk B., Płaza-Opacka D.: Miasto z Morza – Gdynia w II Rzeczypospolitej. Gdynia 1993.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz