poniedziałek, 26 kwietnia 2010

Gdyńskie kalendarium do 1918 roku

31 października 1253 - po raz pierwszy w zachowanych do dziś dokumentach pojawia się wieś Gdynia. Dokument ten wydany przez biskupa włocławskiego Wolimira rozstrzyga zatarg pomiędzy proboszczem oksywskim i rumskim, wyznaczając granicę parafii oksywskiej (w której znalazła się Gdynia).

ok. 1351 - powstaje kościół w Chyloni (dzisiaj parafia św. Mikołaja), który do 1915 roku jest filią parafii oksywskiej.

ok 1352 - powstaje kościół parafialny we wsi Wielki Kack (dzisiaj parafia Św.Wawrzyńca), który początkowo obejmuje Wielki Kack, Mały Kack i Kolibki).

1362 - wsi Gdynia nadano przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim. Na 30 łanach rozlokowano 15 gospodarstw kmiecych i 4 gospodarstwa zagrodowe, a na kolejnych 4 łanach gospodarstwo sołtysa.

1429 - do wsi Gdynia zostaje trwale przyłączona niewielka osada Grabówek, na której znajdował się folwark.

1488 - gdańska kronika informuje, że na brzegu morskim koło Gdyni zbudowano niewielką łódź dla gdańskiego kupca.

ok. 1585 - w Małym Kacku (dzisiaj część Orłowa) wśród zabudowań rzemieślniczych nad rzeką Kaczą powstaje świątynia luterańska, która służy miejscowym protestantom do 1945 roku. Po II Wojnie Światowej mieści się w niej katolicka parafia Matki Boskiej Bolesnej.

1614 - kartuzi organizują w Gdyni cegielnię.

1634 - na dworze Władysława IV pojawia się propozycja budowy portu wojennego koło wsi Gdyni. Plan Stanisława Koniecpolskiego nie zostaje jednak zrealizowany.

5 października 1637 - na plaży w okolicach dzisiejszego Redłowa, w obecności komisarza królewskiego Jerzego Ossolińskiego, opata klasztoru cystersów Jana Grabińskiego, podskarbiego koronnego Jana Mikołaja Daniłowicza oraz kupców gdańskich, dokonano symbolicznego objęcia zwierzchnictwa nad Bałtykiem przez Króla Polski. W wydarzeniu tym brały udział także okręty wojenne pod polską banderą.

1641 - Michał Ditmer kupuje od klasztoru kartuzów urząd dziedzicznego sołtysa Gdyni wraz z ziemią i gospodarstwem.

1663 - w Grabówku istnieje już browar (przypuszczalnie założony w tym samym roku).

12 maja 1734 - wieś Gdynia została doszczętnie spalona w toku działań wojennych (wojna o sukcesję pomiędzy zwolennikami Stanisława Leszczyńskiego oraz Augusta III Sasa) przez wojska rosyjskie operujące na Pomorzu.

1739 - karczmarz Jerzy I Blumhoff kupuje od klasztoru kartuzów urząd dziedzicznego sołtysa Gdyni wraz z ziemią i spalonym gospodarstwem sołeckim.

1772 – wieś Gdynia znalazła się w zaborze pruskim (tak jak wszystkie wsie, które od XX wieku weszły w skład miasta Gdyni).

1817 – we wsi Oksywie powstała pierwsza szkoła na terenie dzisiejszej Gdyni. Jej dokładna lokalizacja nie jest obecnie znana.

1819 - w Chyloni, przy dzisiejszej ulicy Lubawskiej, powstaje dwuklasowa szkoła. W końcach XIX wieku przenosi się do nowego budynku przy tej samej ulicy (ul. Lubawska 4), który stoi do dnia dzisiejszego.

1823 – po trzech latach ukończono budowę „Szosy Gdańskiej”, bitej drogi z Gdańska do Wejherowa, która przebiegała wzdłuż dzisiejszych ulic: Al. Zwycięstwa, Śląska, Morska, Chylońska.

1836 - powstaje jednoklasowa szkoła w Gdyni.

Budynek, w którym mieściła się pierwsza szkoła we wsi Gdynia - zdjęcie z początku XX wieku. [autor zdjęcia nieznany]
1862 - rozpoczyna działalność jednoklasowa szkoła powszechna w Cisowej. Budynek, wybudowany w 1860 roku, istnieje do dnia dzisiejszego (Chylońska 235).

1 września 1870 - ukończono budowę linii kolejowej, która połączyła Gdańsk z Koszalinem. Na terenie dzisiejszej Gdyni otwarto dwie stacje kolejowe – w Chyloni (w 1870 roku), w Kacku (1872 roku) oraz Gdyni (w 1894 roku).
Pocztówka przedstawiająca m.in. dworzec kolejowy w Chyloni. [Wydawca Kussner - Zoppot, źródło: feyg z forum http://wolneforumgdansk.pl]
1870 - wraz z uruchomieniem kolei, w Chyloni powstaje pierwsza na terenie Gdyni ekspedycja pocztowa, która obejmowała swoim zasięgiem m.in. Gdynię, Oksywie i Cisową.

1893 - rybacy z Gdyni i Oksywia wystosowali petycję do władz pruskich w sprawie budowy przystani rybackiej. Petycja została jednak odrzucona w obawie przed umacnianiem się "żywiołu kaszubskiego jako siedliska zła i wolności".

1904 - Towarzystwo "Ostseebad Genossenschaft Gdingen" buduje nad brzegiem morskim w Gdyni Dom Kuracyjny (Kurhaus) z łazienkami kąpielowymi. Wytycza także drogę z dworca kolejowego do kąpieliska, która otrzymuję nazwę ulicy Kuracyjnej (niem. Kurhausallee).

Kurhaus - zdjęcie z 1913 roku. [autor zdjęcia nieznany]
Ulica Kuracyjna (dziś 10 Lutego) - zdjęcie z ok. 1918 roku. [autor zdjęcia nieznany]
1904 - powołano Związek Upiększania Gdyni, którego celem jest propagowanie Gdyni jako letniska oraz poprawa walorów wypoczynkowych osady.

1910 - do domu, w którym 50 lat wcześniej mieściło się gdyńskie sołectwo, wprowadzają się siostry ze Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo. Roztaczają one opiekę nad letnikami, ubogimi dziećmi, a wkrótce budują niewielki dom zakonny.

1911 - we wsi Wiczlino powstaje pierwsza na terenie dzisiejszej Gdyni straż pożarna. Rok później straż istnieje także na Grabówku.

1 sierpnia 1914 - wybuch I Wojny Światowej. Mieszkańcy terenu dzisiejszej Gdyni służą w armii pruskiej na obu frontach. Na szczęście działania wojenne omijają Pomorze, które w myśl postanowień Traktatu Wersalskiego powraca do Polski.



Autor: Paweł Różyński


Bibliografia:
Sokołowska M.: Encyklopedia Gdyni. Gdynia 2006.
Roczniki Gdyńskie
Mikołajczyk B., Płaza-Opacka D.: Miasto z Morza - Gdynia w II Rzeczypospolitej. Gdynia 1993.
Rembalski T.: Dzieje osadnictwa na terenie współczesnych gmin Gdynia i Kosakowo od XIII do XV wieku. Gdynia 2006.
Rembalski T.: Właściciele wolnego sołectwa i karczmy w Gdyni (1362-1928). Gdynia 2008.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz